Is een vacuümbuis collector altijd efficiënter dan een vlakkeplaat zonnecollector? Is een vacuümbuis collector altijd duurder? Wat is degelijker? Mythes en vooroordelen.

In gesprekken over zonneboilers en zonnewarmtesystemen wordt ik vaak geconfronteerd met mythen, misverstanden en vooroordelen. Enkele daarvan gaan over de merites van verschillende types collectoren. Ik wil er hier een paar behandelen

Mythe: een vacuümbuis zonnecollector is altijd efficiënter dan een vlakkeplaatcollector

Een collector in vacuüm is heel goed geïsoleerd en verliest daardoor minder warmte. Toch is de opbrengst per vierkante meter niet altijd groter dan die van een vlakke-plaatcollector: als de zon pal op de collector schijnt wordt bij een vlakke plaat het hele oppervlak beschenen. Bij een vacuümbuis schijnt de zon tussen de buizen door, waardoor een kleinere fractie wordt opgevangen. Dat betekent dat een vlakke plaat meer opbrengt in situaties waar de omgeving niet te koud is ('s zomers), water van een lagere temperatuur gevraagd wordt (zwembad, vloerverwarming, seizoenswarmteopslag) en/of de instraling groot is (een zonnige dag). Voor toepassingen die daaraan voldoen geeft een vlakke plaatcollector je de meeste warmte per vierkante meter. Het verschil in opbrengst tussen zomer en winter is minder groot bij een vacuümbuiscollector. Behalve warmteverlies is er nog een reden waarom vacuümbuizen in de winter relatief beter presteren: de ronde absorbers zijn wat minder gevoelig voor montagerichting. Als een collector onder een kleine hoek geplaatst is (vrij vlak) en/of niet op het zuiden, gaat de opbrengst van een vlakke plaat drastisch omlaag als de zon niet meer dan 15 graden boven de horizon uitkomt. Vacuümbuizen pikken wat meer diffuse straling op.

Vooroordeel: een vacuümbuis collector is altijd duurder dan een vlakkeplaatcollector

Kijk maar naar mijn webshop: dit type collectoren was een paar jaar geleden erg prijzig, maar dat zijn ze nu niet meer. Dat heeft alles te maken met massaproductie. Ze worden niet meer stuk voor stuk met de hand gebouwd. Ze zijn ook gemakkelijk te hanteren, waardoor geen hijskraan nodig is. Spaart weer geld (en brandstof). Overigens hebben niet alle vlakke plaatcollectoren een kraan nodig (ik wil geen nieuw vooroordeel de wereld in helpen).

Halve waarheid: die goedkope chinese rommel gaat snel kapot

Tja, niet iedere fabrikant levert dezelfde kwaliteit. Helaas kun je aan het label niet zien of je met een goede of slechte fabrikant te maken hebt. Ik heb een paar jaar lang getest met verschillende componenten voordat ik tevreden was. Ik vind de degelijkheid van mijn collectorfabrikant goed, maar was niet tevreden over hun opslagvaten en pompstation. Die komen dus van een andere, europese, leverancier. Je kunt niet zomaar zeggen dat iets inferieur is als het uit China komt. De dure europese leveranciers laten het tenslotte ook daar fabriceren. Een hoge prijs is geen garantie voor een hoge kwaliteit en zegt meestal meer over het aantal monden dat gevoed wordt door uw aankoop. China is een groot land met veel fabrikanten. Sommige leveren mindere kwaliteit, andere heel goede. Net als in Nederland of België. Overigens kan ik ook goede vlakke plaatcollectoren leveren. Deze worden in de EU gefabriceerd (Bulgarije).

Mythe: heat pipes zijn superieur aan direct doorstroomde collectoren (of vice versa)

Direct doorstroomde vacuümbuiscollectoren, zoals de Sunda Seido 2 serie, hebben een (iets) hoger rendement dan de collectoren met heat pipes. Bovendien kun je ze ook horizontaal monteren! De enige reden dat ik collectoren met heat pipes in het assortiment heb is dat die gemakkelijker in het gebruik zijn voor amateurs: minder kans op lekken. Bovendien: als er eentje kapot gaat trek je hem er gewoon uit en steek je er een nieuwe in.

Voor de technisch geïnteresseerden: hieronder de rendementscurven van respectievelijk een goede vlakkeplaatcollector, een budget- en een topklasse vacuümbuiscollector die ik kan leveren. Merk op dat er bij de vacuümbuiscollectoren een groter verschil is tussen bruto-oppervlak en apertuur. De vlakke-plaat collector heeft een steiler verloop: de opbrengst zakt sterker in bij toenemend verschil tussen collector- en omgevingstemperatuur en bij afnemende instraling.